പുണെ: ഇന്ത്യയിലെ ജനകീയ പരിസ്ഥിതി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ദിശനൽകിയ പ്രമുഖ പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞൻ മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ (83) അന്തരിച്ചു. അസുഖത്തെ തുടർന്ന് ചികിത്സയിലായിരുന്ന അദ്ദേഹം ബുധനാഴ്ച രാത്രി പുണെയിലാണ് വിടവാങ്ങിയത്. പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധ സമിതിയുടെ (WGEEP) അധ്യക്ഷനായി 2011-ൽ സമർപ്പിച്ച ഗാഡ്ഗിൽ റിപ്പോർട്ടിലൂടെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ ചരിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം ആഴത്തിലുള്ള മുദ്ര പതിപ്പിച്ചു. പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ 75 ശതമാനവും പരിസ്ഥിതി ലോല മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന ശുപാർശയും അശാസ്ത്രീയ വികസനം ദുരന്തങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കും എന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്; വയനാട്ടിലുണ്ടായ ഉരുൾപൊട്ടൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സംഭവങ്ങൾ ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നുണ്ട്.
ആറ് പതിറ്റാണ്ടോളം നീണ്ട ശാസ്ത്രജീവിതത്തിൽ സ്വയം ‘ജനപക്ഷ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ’ എന്നായിരുന്നു ഗാഡ്ഗിലിന്റെ വിശേഷണം. ആദിവാസികൾ, കർഷകർ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങിയവരുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിച്ച്, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിൽ താഴെത്തട്ടിലെ ജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം അനിവാര്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം നിരന്തരം വാദിച്ചു. ഈ നിലപാടുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകിക്കൊണ്ട് 2024-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പരിസ്ഥിതി പ്രോഗ്രാം (UNEP) അദ്ദേഹത്തെ ‘ചാമ്പ്യൻസ് ഓഫ് ദി എർത്ത്’ ആയി തെരഞ്ഞെടുത്തു.
1942-ൽ പുണെയിൽ ജനിച്ച ഗാഡ്ഗിൽ ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് പിഎച്ച്ഡി നേടി. വിദേശത്ത് മികച്ച അവസരങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും ഇന്ത്യയിൽ മടങ്ങിയെത്തിയ അദ്ദേഹം ബാംഗ്ലൂരിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ (IISc) 31 വർഷം സേവനം ചെയ്തു, സെന്റർ ഫോർ ഇക്കോളജിക്കൽ സയൻസസ് സ്ഥാപിച്ചു, ഇന്ത്യയുടെ ജൈവവൈവിധ്യ നിയമത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ഏഴ് പുസ്തകങ്ങളും 225-ലധികം ശാസ്ത്ര പ്രബന്ധങ്ങളും രചിച്ച അദ്ദേഹം പദ്മശ്രീ, പദ്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടി. പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും ജനജീവിതത്തെയും ഒരുപോലെ സ്നേഹിച്ച ഗാഡ്ഗിലിന്റെ വിയോഗം ഇന്ത്യയുടെ പരിസ്ഥിതി പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് തീരാനഷ്ടമാണ്.
Leave a Reply