ക്രിസ്തുദാസൻ ജോസ്, ഓക്സ്ഫോർഡ് ആമുഖം: ചുമരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങാത്തൊരു സ്വപ്നം ഒരു വീടുപണിയാൻ എത്ര ഇഷ്ടിക വേണം? എത്ര ചാക്ക് സിമന്റ് വേണം? എത്ര പണം ചെലവാകും? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കൊക്കെ കണക്കുപറയാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഒരു വീട് പണിയുന്നതിനായി ഒരു പ്രവാസി എത്ര രാത്രികൾ ഉറക്കമൊഴിയണം, എത്ര സങ്കടങ്ങൾ ഉള്ളിലൊതുക്കണം, പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പമുള്ള എത്ര നിമിഷങ്ങൾ ത്യജിക്കണം എന്നതിന് കൃത്യമായൊരു കണക്കുണ്ടോ? വർഷങ്ങളോളം വിദേശത്ത് അധ്വാനിച്ച്, കടങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തും ആഗ്രഹങ്ങൾ മാറ്റിവച്ചും സ്വന്തം നാട്ടിൽ ഒരു വീട് പണിയുന്നവന്റെ മനസ്സിൽ വലിയൊരു സ്വപ്നമുണ്ട്. ഒരുനാൾ നാട്ടിലെത്തണം, ഭാര്യയോടും മക്കളോടുമൊപ്പം കഴിയണം, പ്രായമായ അമ്മയെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം, കുടുംബത്തിന്റെ സന്തോഷങ്ങൾ നേരിൽ കണ്ടറിയണം. വീടിന്റെ ചുമരുകൾ ഉയരുന്നതിനൊപ്പം മനസ്സിലും പ്രതീക്ഷകൾ വളരുന്നു. എന്നാൽ ജീവിതം എല്ലായ്പ്പോഴും നമ്മുടെ കണക്കുകൾക്കനുസരിച്ചല്ല മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. വീടുപണി പൂർത്തിയാകുമ്പോഴേക്കും കാത്തിരുന്ന ചിലർ യാത്രയായിട്ടുണ്ടാകാം. ഒരുമിച്ചിരുന്ന് പങ്കിടാമെന്നു കരുതിയ സന്തോഷങ്ങൾ ഓർമകളായി മാറിയിട്ടുണ്ടാകാം. അച്ഛനോടൊപ്പം പങ്കിടാൻ ഒരു കുഞ്ഞുമനസ്സ് കാത്തുവച്ച സ്വപ്നങ്ങൾ പോലും അകലം കാരണം പാതിവഴിയിൽ നിൽക്കുന്നുണ്ടാകാം. എന്റെ ജീവിതത്തിലും അങ്ങനെയൊരു വീടുണ്ട്. പുറമേ നോക്കിയാൽ അതിന്റെ നിർമാണം പൂർത്തിയായി. എന്നാൽ ആ വീടിനുള്ളിൽ ഞാൻ സ്വപ്നം കണ്ട ജീവിതം ഇന്നും പൂർണമായിട്ടില്ല. ഇഷ്ടികയും സിമന്റും ചേർന്നൊരു കെട്ടിടം മാത്രമല്ല എനിക്കത്; കാലം തിരിച്ചുനൽകാത്ത നിമിഷങ്ങളുടെയും പ്രിയപ്പെട്ടവരോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയും ഓർമകളുടെയും അടയാളമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ വീടിന്റെ കഥയ്ക്ക് ഞാൻ നൽകുന്ന പേര് ‘പണിതീരാത്ത വീട്’ എന്നാണ്.  പ്രവാസത്തിന്റെ സ്വപ്നം 2000-ലാണ് വീടിനായി സ്ഥലം വാങ്ങിയത്. അന്ന് മനസ്സിൽ കണ്ട സ്വപ്നത്തിന് യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ രൂപം ലഭിക്കാൻ വർഷങ്ങൾ കാത്തിരിക്കേണ്ടിവന്നു. ഒടുവിൽ 2024 ജൂലൈ 15-ന് വീടിന്റെ തറക്കല്ലിട്ടു. പ്രവാസജീവിതത്തിൽനിന്ന് സമ്പാദിച്ച പണം ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമാണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോയത്. ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പണം കണ്ടെത്തുക, നിർമാണച്ചെലവുകൾ വഹിക്കുക, ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ സുഹൃത്തുക്കളിൽനിന്ന് കടം വാങ്ങുക എന്നിവയെല്ലാം ആ യാത്രയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. വിദേശത്തിരുന്ന് സ്വന്തം നാട്ടിലെ വീടിന്റെ നിർമാണം നിയന്ത്രിക്കുക എളുപ്പമല്ല. ഓരോ ഘട്ടത്തിലും എന്താണ് നടക്കുന്നതെന്ന് അറിയണം. പണത്തിന്റെ കണക്കുകൾ, നിർമാണത്തിന്റെ നിലവാരം, സമയക്രമം, അധിക ചെലവുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ആശങ്കയുണ്ടാക്കും. നേരിട്ട് സ്ഥലത്തെത്തി കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കാൻ കഴിയാത്തതിന്റെ വിഷമം വേറെയും. ഒരു വശത്ത് വീടെന്ന സ്വപ്നം യാഥാർഥ്യമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം. മറുവശത്ത് പ്രവാസജീവിതത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും ചെലവുകളും. എങ്കിലും ഒരുനാൾ കുടുംബത്തോടൊപ്പം ആ വീട്ടിൽ കഴിയാമെന്ന പ്രതീക്ഷയാണ് എന്നെ മുന്നോട്ടുനയിച്ചത്. വിശ്വാസത്തോടെ ഏൽപ്പിച്ച വീടുപണി വിദേശത്തിരുന്ന് വീടുപണി നടത്തുമ്പോൾ നാട്ടിലെ ബന്ധുക്കളെയോ പരിചയക്കാരെയോ നിർമാണത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം ഏൽപ്പിക്കേണ്ടിവരാറുണ്ട്. അവർ കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി നോക്കുമെന്നും പണം ആവശ്യാനുസരണം വിനിയോഗിക്കുമെന്നും വിശ്വസിച്ചാണ് പ്രവാസി തന്റെ അധ്വാനഫലം കൈമാറുന്നത്. വീടുനിർമാണത്തെക്കുറിച്ച് വലിയ ധാരണയില്ലാത്ത ദമ്പതികൾ, വിശ്വസിച്ച് ഏൽപ്പിച്ചവർ എല്ലാം ഭംഗിയായി ചെയ്യുമെന്ന് കരുതി, ആവശ്യപ്പെടുന്ന പണമെല്ലാം നൽകാറുണ്ട്. എന്നാൽ പണം ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസം വൈകിയാൽപോലും തുടർച്ചയായി ഫോൺവിളികൾ വരാം. സ്ക്രീനിൽ ആ പേര് തെളിയുമ്പോൾത്തന്നെ പ്രവാസിയുടെ മനസ്സിൽ ആശങ്ക നിറയുന്നു. ചിലപ്പോൾ ആ വിശ്വാസത്തിന് വിള്ളൽ വീഴുന്നു. ചെലവുകളുടെ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാകാതിരിക്കുക, പറഞ്ഞ സമയത്ത് പണി തീർക്കാതിരിക്കുക, നിർമാണസാധനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം കുറയുക, ആവശ്യപ്പെട്ടതിലും കൂടുതൽ പണം ചോദിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസ്സമാധാനം കെടുത്തുന്നു. ദൂരെയായതിനാൽ കാര്യങ്ങൾ നേരിട്ട് അന്വേഷിക്കാനാവാത്ത സാഹചര്യം ചിലർ മുതലെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് എല്ലാ പണിക്കാരെയും കരാറുകാരെയും കുറിച്ചുള്ള കുറ്റാരോപണമല്ല. സത്യസന്ധമായി ജോലി ചെയ്യുന്നവരും ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെ പണി പൂർത്തിയാക്കുന്നവരും ധാരാളമുണ്ട്. എന്നാൽ ചിലരുടെ ഉത്തരവാദിത്വമില്ലായ്മ കാരണം പ്രവാസിക്ക് പണനഷ്ടത്തോടൊപ്പം മനോവിഷമവും സഹിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ഇത്തരം ദുരനുഭവങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ പണിയുടെ ചെലവ്, സമയപരിധി, ഉപയോഗിക്കുന്ന സാധനങ്ങൾ, പണം നൽകേണ്ട ഘട്ടങ്ങൾ എന്നിവ മുൻകൂട്ടി എഴുതി ഉറപ്പാക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. രസീതുകളും ബില്ലുകളും വാറന്റി രേഖകളും സൂക്ഷിക്കുന്നതും വിശ്വസ്തനായ ഒരാളുടെ സഹായത്തോടെ നിർമാണത്തിന്റെ പുരോഗതി ഇടയ്ക്കിടെ വിലയിരുത്തുന്നതും പ്രധാനമാണ്. കടബാധ്യതകൾക്കിടയിൽ നീളുന്ന പ്രവാസജീവിതം വീടുപണി തുടങ്ങുമ്പോൾ കണക്കാക്കിയ ചെലവ് നിർമാണം പുരോഗമിക്കുന്നതോടെ വർധിച്ചേക്കാം. നിർമാണസാധനങ്ങളുടെ വിലയും തൊഴിലാളികളുടെ കൂലിയും അപ്രതീക്ഷിത ചെലവുകളും കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക കണക്കുകളെ മാറ്റിമറിക്കുന്നു. കൈവശമുള്ള പണം തികയാതെ വരുമ്പോൾ വീണ്ടും കടം വാങ്ങേണ്ടിവരുന്നു. ഒരു ബാധ്യത തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ മറ്റൊന്ന് വന്നുചേരുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക സമ്മർദം ഇരട്ടിയാകുന്നു. കുറച്ചുകാലം വിദേശത്ത് ജോലി ചെയ്ത് കുടുംബത്തിന്റെ ബാധ്യതകൾ തീർത്ത് വേഗം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെയാണ് പല പ്രവാസികളും വിമാനം കയറുന്നത്. എന്നാൽ വിദേശത്തെത്തിയശേഷം വീടുപണി പൂർത്തിയാക്കണം, കടം വീട്ടണം, കുട്ടികളുടെ പഠനച്ചെലവ് കണ്ടെത്തണം എന്നിങ്ങനെ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ ഒന്നിനുപിറകെ ഒന്നായി കൂടിവരുന്നു. ഓരോന്നും മടക്കയാത്രയെ പിന്നെയും പിന്നോട്ടു തള്ളുന്നു. നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിൽനിന്ന് പ്രവാസിയെ തടയുന്നത് പണത്തിന്റെ പ്രശ്നം മാത്രമല്ല. പാസ്പോർട്ട് സംബന്ധമായ കുരുക്കുകളും നിയമപരമായ തടസ്സങ്ങളും എമിഗ്രേഷൻ പ്രശ്നങ്ങളും പലർക്കും നാട്ടിൽ പോകാൻ കഴിയാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് വീടുപണി തുടങ്ങുന്നതിനുമുമ്പ് വരവും ചെലവും യാഥാർഥ്യബോധത്തോടെ കണക്കാക്കണം. അപ്രതീക്ഷിത ചെലവുകൾക്കായി കഴിയുന്നത്ര തുക മാറ്റിവയ്ക്കുന്നതും തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ കഴിയുന്ന പരിധിയിൽ മാത്രം കടമെടുക്കുന്നതും കുടുംബത്തെ വലിയ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളിൽനിന്ന് സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കും. ഭാര്യയുടെ കാത്തിരിപ്പും കുടുംബത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും പ്രവാസിയുടെ വീടെന്ന സ്വപ്നത്തിനു പിന്നിൽ ഭർത്താവിന്റെ അധ്വാനത്തോടൊപ്പം ഭാര്യയുടെയും മക്കളുടെയും ത്യാഗങ്ങളുമുണ്ട്. ഭർത്താവ് വിദേശത്ത് വിയർപ്പൊഴുക്കുമ്പോൾ കുട്ടികളുടെ പഠനവും ദൈനംദിന ആവശ്യങ്ങളും നാട്ടിലെ മറ്റു ചുമതലകളും പലപ്പോഴും ഭാര്യ ഒറ്റയ്ക്ക് ഏറ്റെടുക്കുന്നു. സ്വന്തം ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും ക്ഷീണവും ഉണ്ടായാലും കുടുംബത്തിന്റെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കിനടത്തേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുമുണ്ട്. പണിയുടെ വിവരങ്ങൾക്കായി കാതോർക്കുക, സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾ മാറ്റിവയ്ക്കുക, ഭർത്താവ് മടങ്ങിവരുന്ന ദിവസത്തിനായി പ്രതീക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുക എന്നിവയെല്ലാം അവളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു. വിദേശത്ത് അധ്വാനിക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെയും നാട്ടിൽ കുടുംബത്തെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന ഭാര്യയുടെയും ത്യാഗങ്ങൾ ഒരേ സ്വപ്നത്തിന്റെ രണ്ടു വശങ്ങളാണ്. ഈ അകലം വേദനിപ്പിക്കുന്നത് ഒരാളെ മാത്രമല്ല. സ്വന്തം വിഷമങ്ങൾ അറിയിച്ചാൽ വീട്ടുകാർക്ക് കൂടുതൽ ഭാരമാകുമെന്നു കരുതി പ്രവാസി വേദനകൾ ഉള്ളിലൊതുക്കുന്നു. നാട്ടിലുള്ള ഭാര്യയും മക്കളും തങ്ങളുടെ സങ്കടങ്ങൾ തുറന്നുപറയാതെ കഴിയുന്നു. കുട്ടികൾക്ക് അച്ഛന്റെ സാന്നിധ്യം വേണ്ട നേരത്തും ഭാര്യയ്ക്ക് ഒരു ആശ്വാസവാക്കിനായി ഒരാൾ അരികിൽ വേണ്ട നേരത്തും പ്രവാസിക്ക് ഓടിയെത്താനാവില്ല. പണം അയച്ച് ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്നേഹത്തോടെ അടുത്തിരിക്കാനും മനസ്സുതുറന്ന് സംസാരിക്കാനും കഴിയാത്തതിന്റെ നോവ് ഇരുവശത്തുമുണ്ട്. കുടുംബത്തിനായി അധ്വാനിക്കുമ്പോഴും കുടുംബത്തോടൊപ്പം കഴിയാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാണ് പ്രവാസജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുധ്യങ്ങളിലൊന്ന്. കാത്തിരുന്ന അമ്മ എന്റെ അമ്മയ്ക്ക് കാലിലുണ്ടായ അസുഖത്തെത്തുടർന്ന് കിടപ്പിലാകേണ്ടിവന്നു. പ്രായവും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും കൂടിയപ്പോൾ അമ്മയുടെ കാത്തിരിപ്പ് കൂടുതൽ വേദനാജനകമായി. മകൻ അടുത്തുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹം അമ്മയുടെ വാക്കുകളിൽ പലപ്പോഴും നിറഞ്ഞുനിന്നു. ഒരു ദിവസം ഫോണിൽ അമ്മ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇന്നും എന്റെ മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കുന്നു: “എല്ലാവരും എന്നെ കാണാൻ വരുന്നുണ്ട്. നീയും നിന്റെ ഇളയ അമ്മാവനും മാത്രം വരുന്നില്ല. മോനേ, നീ എന്നെ കാണാൻ എന്ന് വരും?” അത് ഒരു സാധാരണ ചോദ്യമായിരുന്നില്ല. മകനെ കാണാനുള്ള അമ്മയുടെ ആഗ്രഹവും ദൂരെയായിപ്പോയ മകനോടുള്ള പരിഭവവും ഇനിയും എത്രനാൾ കാത്തിരിക്കേണ്ടിവരുമെന്ന വേദനയും ആ വാക്കുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അമ്മയെ പുതിയ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം. അവിടെ അമ്മയ്ക്ക് സമാധാനത്തോടെ കഴിയാനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കണം. അതായിരുന്നു എന്റെ വലിയ ആഗ്രഹം. ആ സ്വപ്നം മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ടാണ് വീടിന്റെ നിർമാണവുമായി മുന്നോട്ടുപോയത്. എന്നാൽ വീടിന്റെ ചുമരുകൾ ഉയർന്നുതീരുംമുമ്പേ, 2025 മാർച്ച് 4-ന് അമ്മ ഞങ്ങളെ വിട്ടുപോയി. അമ്മയോടൊപ്പം ചെലവഴിക്കണമെന്ന് കരുതിയിരുന്ന പല നിമിഷങ്ങളും ഓർമകളായി മാറി. അമ്മ ഒന്നുരണ്ടു കൊച്ചുകൊച്ചു ആഗ്രഹങ്ങളും നൊമ്പരങ്ങളും ഉള്ളിലൊതുക്കി, ആരെയും വേദനിപ്പിക്കാതെ, ഒന്നും ആവശ്യപ്പെടാതെ യാത്രയായി. അമ്മയുടെ മരണവാർത്ത കേട്ടയുടനെ ഞാൻ ജോലി നിർത്തി റൂമിലെത്തി. ഫോണെടുത്ത് എനിക്കറിയാവുന്ന എല്ലാവരെയും വിളിച്ച് വിവരം അറിയിച്ചു. എന്റെ അഭാവത്തിൽ അവർ അമ്മയെ നല്ല രീതിയിൽ യാത്രയയച്ചു. കർത്താവിന്റെ മണവാട്ടിയായി അവിടുത്തെ ഭവനത്തിൽ ശുശ്രൂഷയ്ക്കായി പോയ അമ്മയുടെ അവസാന നാളുകളിലും ശവസംസ്കാര ശുശ്രൂഷയിലും പങ്കെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത മകനായി, ഉള്ളിലെ നൊമ്പരങ്ങൾ കടിച്ചമർത്തി, അമ്മയുടെ ഓർമകളുമായി ഞാൻ പ്രവാസജീവിതത്തിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോകുന്നു. ഇത് എന്റെ മാത്രം കഥയല്ല. ഒരു പ്രവാസിയുടെ കഥയാണ്. “മോനേ, നീ എന്നെ കാണാൻ എന്ന് വരും?” എന്ന ആ ചോദ്യം ഇന്നും എന്റെ കാതിൽ മുഴങ്ങുന്നു. ദൂരെയിരുന്ന് നേടിയെടുക്കുന്ന ഓരോ നേട്ടത്തിന്റെയും പിന്നിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുന്ന നിമിഷങ്ങളുണ്ടെന്ന സത്യം ആ ഓർമ എന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ദിയയുടെ മനസ്സിൽ പൂർത്തിയായ വീട് വീടിന്റെ നിർമാണം നടക്കുമ്പോൾ ദിയയ്ക്ക് അതൊരു പ്രത്യേക ലോകമായിരുന്നു. സ്കൂൾ വിട്ടുവന്നാൽ അവൾ നിർമാണസ്ഥലത്തേക്ക് ഓടും. പണിതുയരുന്ന ചുമരുകളിൽ വെള്ളം തളിക്കും. ആ വീട് തന്റേതുകൂടിയാണെന്ന സന്തോഷം അവളുടെ ചെറിയ പ്രവൃത്തികളിൽ തെളിഞ്ഞുനിന്നു. ദിയയുടെ മനസ്സിൽ ആ വീടിന് വ്യക്തമായൊരു രൂപമുണ്ടായിരുന്നു. അവൾ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് വീടിന്റെ രൂപരേഖ കടലാസിൽ വരച്ചു. എവിടെ ചെടികൾ വയ്ക്കണം, മീനുകൾക്കായി അക്വേറിയം എവിടെ വേണം, പക്ഷികൾക്ക് എവിടെ സൗകര്യമൊരുക്കണം, പൂച്ചയ്ക്കും നായയ്ക്കും എവിടെ ഇടം നൽകണം എന്നെല്ലാം അതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. ആ രൂപരേഖയുടെ ചിത്രമെടുത്ത് അവൾ എനിക്ക് അയച്ചുതന്നു. കടലിനപ്പുറത്ത് കഴിയുന്ന അച്ഛന് മകളുടെ മനസ്സിലെ വീട് അങ്ങനെ കാണാനായി. മുതിർന്നവർ വീടിന്റെ അളവുകളും ചെലവുകളും സൗകര്യങ്ങളും കണക്കുകൂട്ടുമ്പോൾ, ദിയ അതിനുള്ളിൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെയും ചുറ്റുമുള്ള ജീവജാലങ്ങളുടെയും സന്തോഷത്തെക്കുറിച്ചാണ് ചിന്തിച്ചത്. അവൾക്ക് ആ വീട് ചുമരുകളും മുറികളും മാത്രമായിരുന്നില്ല. ചെടികൾ വളരുകയും പക്ഷികൾ വിരുന്നെത്തുകയും മൃഗങ്ങൾക്കും ഇടം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സ്നേഹവും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ ഒരു ലോകമായിരുന്നു. മകളുടെ ആ രൂപരേഖ നോക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിലും പല ചിത്രങ്ങൾ തെളിഞ്ഞു. ഞാൻ നാട്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ അവളോടൊപ്പം ആ വീട് ചുറ്റിനടന്ന് കാണാമായിരുന്നു. അവളുടെ ഓരോ ആശയവും കേൾക്കാമായിരുന്നു. അവൾ സ്വപ്നം കണ്ട ഇടങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിൽ പങ്കുചേരാമായിരുന്നു. എന്നാൽ പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ അകലം ഇത്തരം ചെറിയ സന്തോഷങ്ങൾപോലും നമ്മിൽനിന്ന് അകറ്റിക്കളയുന്നു. മകളുടെ സ്വപ്നത്തിന്റെ ചിത്രം എന്റെ കൈകളിലെത്തിയെങ്കിലും, അതിനെക്കുറിച്ച് അവളോടൊപ്പം നേരിട്ടിരുന്ന് സംസാരിക്കാനുള്ള അവസരം എനിക്ക് ലഭിച്ചില്ല.  ദിയ മോളും അമ്മൂമ്മയും: സ്നേഹത്തിന്റെ മായാത്ത ചിത്രങ്ങൾ ദിയയ്ക്കും അമ്മൂമ്മയ്ക്കും ഒരുമിച്ച് ചെലവഴിക്കാനായത് കുറച്ചു നല്ല ദിവസങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നു. എങ്കിലും ആ ചെറിയ കാലയളവിൽത്തന്നെ അവർ തമ്മിൽ ആഴമുള്ളൊരു സ്നേഹബന്ധം വളർന്നു. ദിയ അമ്മൂമ്മയ്ക്ക് പൗഡർ ഇട്ടുകൊടുക്കും. പൊട്ട് തൊട്ടുകൊടുക്കും. മുടി ചീകിയൊരുക്കും. ഒരു കുട്ടിയുടെ നിഷ്കളങ്കമായ കരുതലും അമ്മൂമ്മയോടുള്ള അടുപ്പവും ആ ചെറിയ പ്രവൃത്തികളിൽ തെളിഞ്ഞുനിന്നു. പുതിയ വീട്ടിൽ അമ്മൂമ്മയ്ക്കായി പ്രത്യേകം ഒരു മുറി വേണമെന്നത് ദിയയുടെ ആഗ്രഹമായിരുന്നു. അമ്മൂമ്മയെ വീൽചെയറിൽ ഇരുത്തി വീടിനുള്ളിലും പുറത്തും കൊണ്ടുപോകണം, ഒരുമിച്ച് കളിക്കണം, ചിരിക്കണം, സമയം ചെലവഴിക്കണം എന്നിങ്ങനെ പല സ്വപ്നങ്ങളും അവൾ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങൾ ചെറുതായിരുന്നെങ്കിലും അവയ്ക്കുള്ളിലെ സ്നേഹം വലുതായിരുന്നു. കുടുംബത്തിലെ സ്നേഹം വലിയ വാക്കുകളിലൂടെ മാത്രമല്ല, ഇത്തരം ചെറിയ പ്രവൃത്തികളിലൂടെയും പ്രകടമാകുന്നു. അമ്മൂമ്മയ്ക്കായി ദിയ മനസ്സിൽ ഒരുക്കിയ ഇടം ആ വീടിന്റെ ചുമരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒരിക്കലും യാഥാർഥ്യമായില്ലെങ്കിലും, ആ സ്നേഹത്തിന്റെ ഓർമകൾ ഇന്നും മായാതെ നിൽക്കുന്നു. പ്രവാസത്തിന്റെ വില: നഷ്ടപ്പെടുന്ന നിമിഷങ്ങൾ പ്രവാസം പലർക്കും കുടുംബത്തിന്റെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴിയാണ്. നാട്ടിലുള്ളവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനും കുട്ടികളുടെ ഭാവിക്കായി പണം കണ്ടെത്താനും സ്വന്തമായൊരു വീട് പണിയാനുമായി പ്രവാസികൾ വർഷങ്ങളോളം അധ്വാനിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ അധ്വാനത്തിനിടയിൽ സ്വന്തം ആരോഗ്യവും കുടുംബത്തോടൊപ്പം ചെലവഴിക്കേണ്ടിയിരുന്ന സമയവും പലപ്പോഴും പിന്നിലായിപ്പോകുന്നു. വിദേശത്ത് ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ശരീരത്തിന്റെ ക്ഷീണവും മാനസിക സമ്മർദവും ഉണ്ടായാലും പലരും അത്ര ശ്രദ്ധിക്കാറില്ല. കുടുംബത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റണമെന്ന ചിന്തയിൽ സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾ മാറ്റിവയ്ക്കുന്നു. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും ജോലി തുടരേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുമുണ്ട്. ചിലർ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ ചികിത്സ തേടേണ്ടിവരുന്നു. വർഷങ്ങളോളം സമ്പാദിച്ച പണത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ചികിത്സയ്ക്കായി ചെലവഴിക്കേണ്ടിവരുന്നവരുമുണ്ട്. ഇത് എല്ലാ പ്രവാസികളുടെയും അനുഭവമല്ലെങ്കിലും ചിലരുടെ ജീവിതത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന യാഥാർഥ്യമാണ്. സമ്പാദ്യംകൊണ്ട് ഒരു വീട് പണിയാൻ കഴിയും. എന്നാൽ നഷ്ടപ്പെട്ട സമയം തിരികെ വാങ്ങാനാവില്ല. മക്കളുടെ വളർച്ചയും കുടുംബത്തിലെ പ്രധാന നിമിഷങ്ങളും ദൂരെയിരുന്ന് അറിയുമ്പോൾ, അവയിൽ നേരിട്ട് പങ്കുചേരാൻ കഴിയാത്തതിന്റെ വേദനയുമുണ്ടാകും. എന്റെ വീടിന്റെ കഥയിലും ഈ യാഥാർഥ്യമുണ്ട്. കുടുംബത്തിനായി എന്തെങ്കിലും നേടണമെന്ന ആഗ്രഹം എന്നെ മുന്നോട്ടുനയിച്ചു. എന്നാൽ ആ സ്വപ്നം യാഥാർഥ്യമാക്കുന്നതിനിടയിൽ കുടുംബത്തോടൊപ്പം കഴിയേണ്ടിയിരുന്ന ചില നിമിഷങ്ങൾ എനിക്ക് നഷ്ടമായി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ വിജയത്തെ സമ്പാദ്യത്തിന്റെയോ വീടിന്റെ വലുപ്പത്തിന്റെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം അളക്കാനാവില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം കഴിയുന്ന സമയം, ആരോഗ്യത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രദ്ധ, ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ സന്തോഷങ്ങളിൽ പങ്കുചേരാനുള്ള അവസരം എന്നിവയ്ക്കും അത്രതന്നെ വിലയുണ്ട്. പൂർത്തിയാകാത്തത് ഒരു വീട് മാത്രമല്ല വീടിന്റെ പാലുകാച്ചൽ ചടങ്ങ് നടന്നത് 2025 നവംബർ 16-നാണ്. വർഷങ്ങളായി മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ച സ്വപ്നത്തിന് അന്ന് ഒരു പൂർത്തീകരണം ലഭിച്ചു. വീട് പണിതുയർന്നു. മുറികളും ചുമരുകളും ഒരുങ്ങി. എന്നാൽ ആ വീടിനൊപ്പം മനസ്സിൽ കണ്ടിരുന്ന ജീവിതം അതേപോലെ യാഥാർഥ്യമായില്ല. പാലുകാച്ചലിന് എട്ടുമാസത്തിലേറെ മുമ്പ് അമ്മ യാത്രയായതിനാൽ, അമ്മയെ ആ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണമെന്ന ആഗ്രഹം ഒരിക്കലും സഫലമായില്ല. ദിയയോടൊപ്പം അവളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾ പങ്കിടാനും കുടുംബത്തോടൊപ്പം കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കാനും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ അകലം പല നിമിഷങ്ങളും എന്നിൽനിന്ന് അകറ്റി. ദിയ വരച്ച വീടിന്റെ രൂപരേഖ ഇന്നും എന്റെ മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. അതിൽ അവൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഓരോ ഇടത്തിനും പിന്നിൽ ഒരു ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നു. ചെടികൾക്കും പക്ഷികൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും ഇടം കണ്ടെത്തിയ അവളുടെ ഭാവന, ഒരു വീടിന്റെ യഥാർഥ അർഥം എന്നെ വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു വീടിന്റെ പൂർത്തീകരണം അതിന്റെ നിർമാണം അവസാനിക്കുന്നതോടെ മാത്രം സംഭവിക്കുന്നതല്ല. അവിടെ ജീവിക്കേണ്ട മനുഷ്യരുടെ സാന്നിധ്യവും സ്നേഹവും സന്തോഷവും കൂടി അതിന് ആവശ്യമാണ്. വീടിനായി ചെലവഴിച്ച പണത്തിനും അധ്വാനത്തിനും കണക്കുണ്ടാകാം. എന്നാൽ പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ നിമിഷങ്ങൾക്ക് പകരം വയ്ക്കാൻ മറ്റൊന്നിനുമാവില്ല. ചുമരുകളും മേൽക്കൂരയുംകൊണ്ടു മാത്രം ഒരു വീട് പൂർണമാകുന്നില്ല. അതിനുള്ളിൽ സ്നേഹവും സാന്നിധ്യവും ഒരുമിച്ചുള്ള നിമിഷങ്ങളും ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് അതൊരു വീടായി മാറുന്നത്. ദിയ വരച്ച വീടും കുടുംബത്തോടൊപ്പമുള്ള എന്റെ ജീവിതവും സഫലമാകുമ്പോൾ മാത്രമേ ആ വീട് എന്റെ മനസ്സിൽ പൂർത്തിയാകൂ. അതുകൊണ്ടാണ് പുറമേ പൂർത്തിയായിട്ടും ആ വീട് ഇന്നും എന്റെ മനസ്സിൽ പണിതീരാതെ നിൽക്കുന്നത്. അതുതന്നെയാണ് പണിതീരാത്ത വീട്.